Janos Bolyai

János Bolyai – ur. 15 grudnia 1802 roku w Kolozsvár, zm. w 1860 roku w Marosvásárhely.

Węgierski matematyki i odkrywca, badacz geometrii nieeuklidesowej.

Janos Bolyai gdy miał cztery lata potrafił odróżniać figury geometryczne, wiedział o funkcji sinusoidalnej oraz potrafił zidentyfikować najbardziej znane konstelacje. W wieku siedmiu kat zaczął grać na skrzypcach osiągając w tej dziedzinie duże postępy.  Do dziewiątego roku życia pobierał nauki w domu, matematyki uczył go ojciec Farkas Bolyai – wykładowca matematykę, fizykę i chemię w college’u w Marosvásárhely.

W wieku 13 lat zaczą uczęszczać do college’u w Marosvásárhely – znał już wtedy podstawy rachunku różniczkowego i całkowego, a także różne formy mechaniki analitycznej. Naukę w collegu ukończył w dniu 30 czerwca 1817 roku.

W latach 1811822 studiował w Royal Engineering College w Wiedniu, kończąc siedmioletni kurs w ciągu czterech lat. Janos Bolyai był wybitnym uczniem i od drugiego roku studiów zajmował czołowe miejsce, osiągając najlepsze wyniku w nauce z większości przedmiotów jakie studiował.

W czasie studiów kontynuował i rozwijał swoje sportowe pasje – był wybitnym sportowcem, a także wybitnym skrzypkiem – koncertował w Wiedniu.

Po ukończeniu akademii, kontynuował naukę na studiach akademickich w Wiedniu. Odbył także szkolenie wojskowe, choć nie potrafił do końca zaakceptować ścisłej dyscypliny wojskowej. We wrześniu 1823 roku wstąpił do korpusu inżynierii wojskowej jako podporucznik i został wysłany do pracy przy fortyfikacjach w Temesvár. W służbie wojskowej spędził łącznie 11 lat – uważany był za najlepszego szermierza i najlepszego tancerza w Austro-Węgierskiej Armii Cesarskiej. Nie palił, nie pił alkoholu i kawy. Był znakomitym językoznawcą – posługiwał się dziewięcioma językami obcymi, w tym chińskim i tybetańskim.

W 1820 roku w czasie studiów, chcą podążać tą samą drogą co ojciec, próbował udowodnić aksjomat Euklidesa. W rzeczywistości zrezygnował z tego podejścia – stwierdził że dowód jest prawdopodobnie niemożliwy i zaczął rozwijać geometrię, która nie zależała od aksjomatu Euklidesa.

3 listopada 1823 roku napisał do swojego ojca: stworzyłem nowy, inny świat – choć w rzeczywistości nie został one jeszcze stworzony. Istnieją jednak dowody mówiące iż do roku 1824 stworzył kompletny system geometrii nieeuklidesowej.

W 1831 roku za namową ojca opublikował Dodatek Scientiam Spatii Absolute Veram Exhibens – Dodatek wyjaśniający absolutnie prawdziwą naukę kosmiczną – kompletny i spójny system geometrii nieeuklidesowej jako dodatek do książki ojca o geometrii (Próba wprowadzenia studiującej młodzieży w elementy czystej matematyki).

W swojej publikacji pisał :

… oznaczający Σ system geometrii oparty na hipotezie, że postulat Euklidesa jest prawdą, a S systemem opartym na przeciwnej hipotezie. Wszystkie twierdzenia bez wyraźnego określenia systemu Σ lub S, w któreym twierdzenie jest słuszne , mają być bezwzględne, to znaczy ważne niezależnie od ego, czy Σ lub S jest prawdziwe.

Dzisiaj nazywamy te trzy geometrie: euklidesową, hiperboliczną i absolutną

Oprócz pracy nad geometrią, Bolyai opracował rygorystyczną geometryczną koncepcję liczb zespolonych jako uporządkowanych par liczb rzeczywistych. Uczynił tak, ponieważ Towarzystwo Jabłonowskiego w Lipsku wystosował zaproszenie do opracowania artykułów na ten temat.

Osiągnięcia Janosa Bolyai nie były uznawane i rozpoznane za jego życia.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*