Przeglądy w instalacjach odgromowych

NORMA: PN-EN 62305-3

Przegląd instalacji odgromowej to zespół czynności przeprowadzanych dla weryfikacji zgodności stanu technicznego instalacji odgromowej z wymogami normy i dokumentacją techniczną. Do części składowych przeglądu należy:

  • sprawdzenie dokumentacji technicznej
  • oględziny
  • badania
  • rejestracja danych w raporcie

Sprawdzenie dokumentacji technicznej obejmuje weryfikację:

  • kompletności
  • zgodności z obowiązującą normą
  • zgodności ze stanem rzeczywistym instalacji odgromowej.

Oględziny

Oględziny mają rozstrzygnąć kwestie czy projekt jest zgodny z obowiązującą normą, oraz czy instalacja odgromowa znajduje się w dobrym stanie

Do oceny stanu instalacji należy stwierdzić :

  • czy nie ma obluzowanych połączeń i przypadkowych przerw w przewodach i złączach
  • żadna z części instalacji nie została osłabiona przez korozję, zwłaszcza na poziomie ziemi
  • wszystkie widoczne połączenia z uziomem są nienaruszone
  • wszystkie widoczne przewody i elementy instalacji są przytwierdzone do powierzchni montażowych
  • elementy, które zapewniają ochronę są nienaruszone
  • wszystkie elementy są na właściwym miejscu
  • nie było jakichkolwiek uzupełnień lub zmian chronionego obiektu, które wymagają dodatkowej ochrony
  • nie było żadnych oznak uszkodzenia instalacji odgromowej i przeciwprzepięciowej
  • prawidłowo zostały wykonane połączenia wyrównawcze nowych urządzeń usługowych lub uzupełnień, jakich dokonano we wnętrzu obiektu od ostatnich badań
  • zostały wykonane próby ciągłości dla nowych połączeń wyrównawczych lub uzupełnień, jakich dokonano we wnętrzu obiektu od ostatnich badań
  • istnieją i są nienaruszone przewody wyrównawcze i połączenia wewnątrz obiektu
  • utrzymane są wymagane odstępy izolacyjne
  • zostały sprawdzone i zbadane przewody wyrównawcze, złącza, urządzenia ekranujące, trasy kabli i ochrona przeciwprzepięciowa

Ogólne warunki wykonania badań :

W instalacji odgromowej należy wykonać następujące badania:

  • pomiar rezystancji uziemienia układu uziomów
  • sprawdzenie ciągłości galwanicznej elementów instalacji odgromowej (przewodów, połączeń i złączy)

 Warunki wykonywania pomiarów rezystancji uziemienia :

  • należy zwrócić szczególną uwagę na jakość połączenia badanego obiektu z przewodem pomiarowym – miejsce kontaktowe musi być oczyszczone z farby, rdzy itp.
  • pomiary należy wykonać dla każdego lokalnego uziomu, oraz gdzie jest zasadne praktycznie dla całego układu uziomów względem ziemi
  • każdy uziom lokalny powinien być poddany pomiarom oddzielnie z punktem probierczym pomiędzy przewodem odprowadzającym a każdym uziomem w stanie rozłączalnym
  • jeżeli rezystancja względem ziemi układu uziomów, jako całości, przekracza 10 Ω , to należy skontrolować zgodność wymiarów uziomu
  • jeżeli mam miejsce znaczny wzrost wartości rezystancji uziemienia, to należy przeprowadzić dodatkowe badania aby znaleźć przyczynę wzrostu
  • w przypadku uziomów w gruncie skalistym wymaganie dotyczące 10 Ω nie ma zastosowania
  • jeżeli układ uziomów nie odpowiada ww wymaganiom lub kontrola wymagań nie jest możliwa z powodu braku informacji, to układ uziomów powinien być poprawiony przez zainstalowanie dodatkowych uziomów lub zainstalowanie nowego układu uziomów.

Sposób pomiarów uziemienia i sprawdzenia przewodów odprowadzających całej instalacji odgromowej na budynku :

  • rozłączyć wszystkie zaciski kontrolne z wyjątkiem jednego umieszczonego w najbardziej niekorzystnym miejscu na obwodzie budynku
  • przy każdym zacisku kontrolny wykonać po dwa pomiary opisane poniżej :
  1. wykonać pomiar rezystancji uziemienia danego uziomu
  2. wykonać pomiar rezystancji uziemienia uziomu z nierozłączonym zaciskiem poprzez przewody odprowadzające i zaciski na dachu budynku

PRZY POMIARACH REZYSTANCJI UZIEMIENIA BEZ ROZKRĘCANIA ZACISKÓW KONTROLNYCH NIE SĄ WYKRYWANE UZIOMY Z ZBYT DUŻEJ REZYSTANCJI LUB PRZERWANE NP. NA SKUTEK KOROZJI – DLATEGO TEN SPOSÓB WYKONYWANIA POMIARÓW UZIEMIEŃ JEST NIEPRAWIDŁOWY.

Dokumentacja badań

Podstawą badań instalacji odgromowej są wskazówki dla inspektora zawierające informacje o:

  • metodzie instalacji LPS
  • rodzaju i stanu elementów
  • metod probierczych
  • właściwego zapisu uzyskanych danych probierczych

Po przeprowadzeniu badań instalacji odgromowej inspektor sporządza raport, który powinien być przechowywany razem z raportem projektowym LPS i z poprzednio sporządzonymi raportami z konserwacji i badań LPS.

Raport z badań powinien zawierać informacje dotyczące :

  • ogólnego stanu zwodów w podstacji i innych elementów
  • ogólnego poziomu korozji i stanu ochrony przed korozją
  • pewności mocowania przewodów i elementów LPS
  • pomiarów rezystancji uziemienia układu uziomów
  • jakiegokolwiek odstępstwa od wymagań normy PN EN 62305
  • dokumentacji wszystkich zmian i rozbudowy LPS i jakichkolwiek zmian obiektu
  • sprawdzenia rysunków konstrukcyjnych LPS i opisu jego projektu
  • wyników przeprowadzonych prób

Wykaz dokumentów do odbioru wykonanej instalacji odgromowej – wykonawca przy przekazywaniu wykonanego zakresu robót zobowiązany jest dostarczyć zamawiającemu następujące dokumenty:

  • projekt powykonawczy poświadczony przez inspektora nadzoru i kierownika robót
  • metryka urządzenia piorunochronnego
  • protokoły robót częściowych i ulegających zakryciu
  • pomiary rezystancji uziemienia i ciągłości elementów instalacji i odgromowej
  • oświadczenie wykonawcy o wykonaniu robót zgodnie z projektem i obowiązującymi przepisami
  • certyfikat uprawniający do oznaczania wyrobów znakiem bezpieczeństwa\
  • deklaracje zgodności
  • gwarancja
  • karty katalogowe produktów

Rezystancja uziomu przy zmianach sezonowych

Rezystywność właściwa gruntu podlega zmianom sezonowym, które zależą od opadów atmosferycznych lub przemarzania. W tych zmieniających się warunkach pomiary uziemienia mogą być obarczone błędami wynikającymi z prądów błądzących. Dlatego też wyniki pomiarów rezystancji uziemienia należny pomnożyć przez współczynnik kg.

Współczynnik kg sezonowych rezystywności gruntu :

Uziom poziomy :

  • rodzaj uziomu : poziomy  (głębokość ułożenia uziomu od 0,6 do 1 m)
  • wielkość uziomu: I < 30M m
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : dowolna
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,4; wilgotny – 2,2; mokry – 3,0

Uziom kratowy :

  • głębokość ułożenia uziomu od 0,6 do 1 m
  • wielkość uziomu: S < 900 m²
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : p = < 200
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,3; wilgotny – 1,6; mokry – 2,4
  • głębokość ułożenia uziomu od 0,6 do 1 m
  • wielkość uziomu: S < 900 m²
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : p > 200
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,4; wilgotny – 2,2; mokry – 3,0
  • wielkość uziomu: S >= 900 m²
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : p = < 200
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,1; wilgotny – 1,3; mokry – 1,4
  • głębokość ułożenia uziomu od 0,6 do 1 m
  • wielkość uziomu: S >= 900 m²
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : p  > 200
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,2; wilgotny – 1,6; mokry – 2,0

Uziom pionowy :

  • wielkość uziomu I od 2,5 do 5m
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : dowolna
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,2; wilgotny – 1,6; mokry – 2,0
  • wielkość uziomu I > 5 m
  • zmierzona rezystywność gruntu Ω/m : dowolna
  • Współczynnik kg (grunt w czasie pomiarów) : suchy – 1,1; wilgotny – 1,2; mokry – 1,3

Za okres suchy przyjmuje się okres od czerwca do września włącznie, z wyjątkiem trzech dni po długotrwałych opadach. Za okres wilgotny przyjmuje się okres poza okresem zliczanym do okresu suchego z wyjątkiem 3 dni roboczych po długotrwałych opadach lub stopieniu się śniegu. Natomiast za okres mokry przyjmuje się okres w ciągu trzech dni roboczych po długotrwałych opadach lub stopieniu się śniegu.

Przeglądy w instalacjach odgromowych powinny być wykonywane wg PN-EN 62305-3 z zachowaniem określonego okresu między przeglądami :

Dla I i II poziomu ochrony : dokonuje się oględzin raz w roku, pełne sprawozdanie 2 razy do roku, pełne sprawdzenie urządzeń krytycznych 1 raz do roku. Dla III i IV poziomu ochrony oględzin dokonuje się 2 raz w roku, pełne sprawozdanie 4 razy w roku, pełne sprawdzenie urządzeń krytycznych 1 raz w roku.

LPS stosowane w przypadkach obejmujących obiekty zagrożone wybuchem powinny być poddawane oględzinom co 6 miesięcy. Próby elektryczne instalacji powinny być wykonywane raz na rok.

Dopuszczalnym wyjątkiem do rocznego planu badań byłoby wykonywanie w  cyklu 14-15 miesięcznym, tam gdzie uznaje się za korzystne przeprowadzenie badań rezystancji uziemienia w rożnych okresach roku tak, aby uchwycić zmiany sezonowe.

Na niektórych obszarach, gdzie występują duże zmiany pogody lub wyjątkowe warunki pogodowe zaleca się oględzin znacznie częściej niż podano powyżej.

Uziomy fundamentowe

Najważniejszym etapem sprawdzania stanu technicznego uziomów fundamentowych, a także wszelkich naturalnych i sztucznych przewodów ochronnych, uziemiających i wyrównawczych są tzw. badania prenatalne. Polegają one na drobiazgowej kontroli dokonanej prze instalatora po ukończeniu ich montażu, a przed ich zakryciem. Kontroli wymagają :

  • czy uziomy wykonane są zgodnie z projektem oraz wymaganiami norm i przepisów
  • czy materiały użyte na uziomy i przewody, ich wymiary poprzeczne, przekroje żył, trasy ułożenia oraz sposób mocowania i wykonania połączeń są zgodne z normami, przepisami i dokumentacją
  • wszelkie miejsca krytyczne, jak połączenia czy skrzyżowania,  należy dobrze opisać i zaznaczyć w dokumentacji (można też wykonać zdjęcia) tak, aby ich umiejscowienie w obiekcie dało się łatwo zidentyfikować – takie wykonanie dokumentacji należy też wykonać w przypadku wprowadzanie odstępstwa od projektu w trakcie wykonywania uziomu

Podsumowując : Przegląd wykonany przed zakryciem robót jest też ostatnią okazją, by w dokumentacji nanieść wszelkie zmiany dokonane w trakcie budowy. 

Uziomowi fundamentowemu wykonanemu tylko do celów ochrony przeciwwyważeniowej nie stawia się żadnych wymagań odnośnie do wartości rezystancji uziemienia, podobnie jak w przypadku wszelkich uziomów wyrównawczych (sterujących rozkładem potencjału. Normy : PN-HD 60364-4-41 17 oraz ON-HD 60364-5 54 18 , nie podają takich wymagań. Wskazują, iż uziom jest pożądany, najlepiej jeśli to będzie uziom fundamentowy, ale wartość jego rezystancji uziemienia wg norm jest sprawą drugorzędną. Jaką rezystancją otrzymamy, to tyle będzie i tyle wystarczy, również jako uziemienie przewodu ochronnego PE dla celów samoczynnego wyłączania zasilania w instalacji o układzie TT. Każdy poprawnie wykonany uziom fundamentowy instalacji odbiorczej niezależnie od rezystancji uziemienia – ograniczając napięcie dotykowe w razie zwarć doziemnych L-PE w ogromnym stopniu poprawia stan ochrony przeciwporażeniowej w obrębie instalacji odbiorczej.

Oczywiście pomiar uziemienia uziomu nie jest zabroniony, nawet więcej warto taki pomiar wykonać aby mieć rozeznanie co do jej orientacyjnej wartości, przy czym należy pamiętać, iż wynik pomiaru nowo wykonanego uziomu jest niestabilny w pierwszych miesiącach po wykonaniu a jego wartość średnia jest raczej zawyżona.

W przypadku uziomów fundamentowych wykorzystywanych  do celów ochrony odgromowej norma PE-En 62305 16 formułuje następujące zasady: w przypadku uziomu fundamentowego, do którego są przyłączone wszystkie przewody odprowadzające piorunochronu , uziom typu B : promień zastępczy re pola obrysu uziomu powinien być nie mniejszy niż wymiar l1 odczytany z tabeli rezystywności gruntu ρ. Wymaganie o postaci  r≥ l1 jest bardzo łagodne zwłaszcza przy poziomie ochrony odgromowej typu III lub IV. natomiast, jeżeli to wymaganie nie jest spełnione, to przy każdym przyłączeniu przewodu odprowadzającego należy dodać uziom skupiony poziomy o długości nie mniejszej niż l1– re , albo pionowy o długości nie mniejszej niż 0,5·l1– re

W przypadku budynków o poziomie ochrony III lub IV, jak budynki mieszkalne, obowiązuje wymiar l1 = 5m niezależnie od rezystywności gruntu, Wystarcza uziom fundamentowy o promieniu zastępczym re pola obrysu nie mniejszym ni z wymiar l1 , co odpowiada kołu o powierzchni co najmniej : A = π ·  re2  =  π ·  52 = 78,50 m².  Co najmniej takie pole powierzchni powinien zajmować uziom fundamentowy o dowolnym obrysie.

4 myśli nt. „Przeglądy w instalacjach odgromowych

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*